Nurdan Gök, "Viyadüklere karşı duranlar", Birgün gazetesi, 13 Şubat 2026

"Hava yavaş yavaş kararıyor, dev viyadük sadece sitenin değil bütün dünyanın üstüne düşen tehditkar bir gölgeye dönüşüyordu."

Ayşegül Devecioğlu’nun 10’uncu polisiye roman olarak ikinci kitabı Gülün Hayaleti’nde şehrin içindeki mevcut sıkışmışlık halimizi bu cümle çok net anlatıyor. Kitabın arka kapağındaki tanıtımda da bu var. Gülün Hayaleti’ni okurken ara ara karşımıza çıkıyor dev viyadük. Şu sıralar hayatı bir viyadükle kesilmeyen çok az insan var malum. Polisiyedeki gibi korunaklı süslü isimli bir sitede otursanız da sonuç aynı.

Roman Devecioğlu’nun ilk polisiyesi Kuma Daireler Çizen'in devamı gibi. Kitabın tanıtımında “Kahraman eski düğümleri çözmeye çalışırken bir taraftan da yeni düğümler atmaya çalışıyor” deniyor.

Roman, isimsiz kadın kahramanın kendi dairesini kentsel dönüşüm nedeniyle boşaltmak zorunda kalması ve ardından bir arkadaşının Ümraniye’deki site dairesine taşınmasıyla başlıyor. Ardından gelen cinayet Neriman Köksal’a benzettiği Sevim’in ‘devlet hizmetinden emekli” eşinin ölü bulunmasıyla hızlanıyor. İntihar ettiği söylenen kişi “DAL’da görev yapmış! üst düzey elemanlardan Mehmet Saner.”

İşin içine bu bilgi girince geçmişten bugüne arka planda ülkenin yakın tarihi önümüze dökülüyor.

Gündüz İşkence Yapanlar Akşam Nereye Gider?

Hitler’e ilişkin çekilen belgesellerde en etkileyici sahnelerden biridir. Binlerce kişinin gaz odalarında öldürüldüğü kampın hemen bitişiğinde her şeyin ‘normal’ biçimde aktığı bir yaşam vardır. Gündüz 100 kişiyi katleden Nazi subayı akşam eve döner ve karısı onu kapıda karşılar. Müzik dinler, çocuklarını sever, yemek yer böyle sıradan şeyler. Bu sahneler tüm dünyadaki işkenceci devlet görevlilerinin de böyle yıllarca yaşadığını hatırlatır ve düşündürür. Gündüz işkence yapan birinin, ardından evi arayıp karısına “Yemekte ne var hayatım” demesinin, diyebilmesinin fenalığı. Oysa böyle olmuştur, oldu, oluyor.

Gülün Hayaleti’nde de kahramanın taşındığı bu sitede bir işkencecinin nasıl yıllarca sessiz sedasız emekli bir amca rolünde yaşadığını görmek tüm bunları düşündürüyor.

Ama geride kalanlar ve kurbanlar için hayat böyle akmaz. Kitapta şöyle özetlenir durum: “Gözaltında yaşadıklarını benliğinin en derinlerine gömdüğünü düşünmüştü; onları birçok, aslında sayısız miktarda anı ve görüntünün içinden seçtiği nispeten zararsız görünen birkaç imgeyle hapsedebildiğini sanmıştı… Ama yaranın büyüklüğü kolunu kanadını kırmıştı her zaman.”

Devecioğlu’nun böyle başlayan romanı hızla akıp gidiyor… Sorular, yanıtlar, yeni sorularla...

Bir bölümünde geçen hafta yitirdiğimiz sanatçı Seha Okuş’a da bir selam var. Kahramanın arkadaşı Şule, “Bak sana ne çalacağım: Seha Okuş. Hasretinden yandı gönlüm” diyor.

Sonrası geliyor: “Çalmaya başlayan türkünün onu kendi dünyasına sürüklemesine direnmedi, eski bir yerdi gittiği, bildiği sadece buydu. “Başa geldi olmaz işler” diyordu türkücü. “Geldi ve hala gelmekte dedi içinden fırlayıveren bir muziplikle. Kendini türküye kaptırmış Şule’ye göz attı.”

Ve o çok tanıdık durumu anlatan diyalogla devam eder:

O ilk gençlik yıllarımızdan hiç fotoğrafımız yok” dedi Şule sanki odaya çöken hafif karanlığın şefkatine sığınmış gibi, “Polisin eline geçer diye çektirmezdik fotoğraf”

Hepsi bir yana adaletsizliğin açtığı yaranın büyüklüğü çıkıyor karşımıza sık sık. Bir işkencecinin binlerce ölümden sorumlu kişinin yargılanmadan, ceza almadan bu dünyadan göçüp gitmesi. Bugün de yaşanan büyük katliamlarda bile göstermelik birkaç kişinin ceza alıp asıl sorumluların adının bile geçmemesi nasıl yaralıyorsa öyle.