Kimya dendiğinde birçoğumuzun gözünde laboratuvarda deney yapan beyaz önlüklü biliminsanları canlanır. Kimyanın hayattan kopuk bir bilim olduğunu, “kimyasalların” da çoğunlukla bize zarar verdiğini düşünürüz.

Ödüllü bilim iletişimcisi ve kimyager Mai Thi Nguyen-Kim bu önyargıları yıkarak kimyanın aslında her daim hayatın içinde olan heyecan verici bir bilim olduğunu görmemizi sağlıyor. Tipik bir gününü anlatarak, gündelik hayata kimyanın merceğinden bakmanın aslında ne kadar aydınlatıcı olduğunu, en temel meselelere dair bilgimizdeki boşlukları doldurup dünyayı daha iyi anlamamızı sağladığını gösteriyor.

Sabahları kahve içmek için en doğru zaman nedir? Metal bir kaşık bize neden aynı sıcaklıktaki ahşap masadan daha soğuk gelir? Diş macunlarındaki florür zararlı mıdır? Vücut kokularımızın nahoş aromaları nereden gelir? Evren bizi neden hep daha fazla dağınıklığa sürükler? Sarhoşken neden saçmalarız? Dillerden düşmeyen doymuş, doymamış ve bilumum yağ asitleri tam olarak nedir? Kimya bilgisi lezzetli hamur işleri pişirmemize nasıl katkıda bulunur? Âşık olduğumuzda midemizde neden “kelebekler uçuşur”?

Bunlar gibi daha pek çok soruyu eğlenceli bir dille cevaplayan yazar, bize temel bir kimya kavrayışı kazandırmanın yanı sıra genel olarak bilimin işleyişine de ayna tutuyor. Kimya bilgisinin ve bilim okuryazarlığının gündelik hayatta maruz kaldığımız bilgi kirliliği ve kışkırtıcı manşetler karşısında eleştirel düşünme becerimizi geliştirdiğini vurgulayarak herkesi bilimin rehberliğinde dünyaya meraklı gözlerle bakmaya çağırıyor.

Önsöz, s. 11-13

Epey çirkin bir bebekmişim. Sarılıkla doğmuşum ve hiç iştahım yokmuş. Telaşa kapılan annemle babam beni mümkün olduğunca besleyebilmek için canla başla çabalamış, ben iyileştikten sonra da uzun süre böyle devam etmişler. Sonunda tam bir tosuncuk olmuşum. Saçlarım uzamaya başladığında, asimetrik alın çizgim tepesi açılmış ihtiyar bir adamınkini andırıyormuş. Tabii ki annemle babam benim dünyanın en güzel bebeği olduğumu düşünüyormuş.

Bir kimyager olarak, bazen güzelliğini sadece benim görebildiğim çirkin bir çocuğun annesi gibi hissediyorum kendimi. Birçok insan kimyayı zararlı, zehirli ve yapay bir şey olarak görüyor. Bazen de okuldaki kimya derslerinden nasıl nefret ettiklerini, kurtulmayı nasıl dört gözle beklediklerini hatırlıyorlar. Bu insanları bebeğimin güzel olduğuna ikna etmek başlı başına uzmanlık gerektiriyor.

En iyi ihtimalle, insanlar kimyanın ne işe yaradığını bilmiyorlar. Şaşkınlık ve merakla yüzüme bakıp, “Kimyayla ne yapabilirsin ki?” diye soruyorlar.

Bazen içimden onları omuzlarından tutup sarsmak ve “HER ŞEYİ YAPABİLİRSİN!!! Kimya HER ŞEYDİR!!!” diye haykırmak geliyor. Mesela kimyayla bağdaştırdığım ilk şeylerden biri lezzetli yemeklerdir. Hem kimyager hem de harika bir aşçı olan babam bana tüm kimyagerlerin iyi aşçılar olduğunu söylemişti. Yemek yapamıyorsanız iyi bir kimyager değilsiniz demektir. On üç yaşındayken kozmetiğe merak saldığımda, babam oradaki detayları da enine boyuna anlatabilmişti ...

Devamını görmek için bkz.