Felaketlerin kapıya dayandığı, kapitalizmin çarkları arasında ezildiğimiz günümüz dünyasında kötü haberlere kulaklarını tıkayan, eleştirel düşünceye sırtını dönen insanların sayısı günbegün artıyor. Mümkün dünyaların en iyisinde, hayatların en güzelini yaşayıp ideale vardığı izlenimini yaratmak ayrı bir çabaya, “iyimser olmak” ise bir göreve, hatta fanatizme dönüşmüş durumda.

Guillaume Paoli felsefe tarihinde bu beklentinin izini sürüp iyimserlik kavramının eskizini çıkarıyor. İyimserliğin mevcut güç dengelerine boyun eğmek anlamına geldiği zamanlardan kötümserliği benimseyenlerin, insanlıktan umudunu kesenlerin çağına, göklerden inen kurtarıcı rolüne soyunacak sözde yapay zekâya bel bağlayanların teknolojik iyimserliğe savrulduğu bugünlere uzanıyor bu kısa panorama. Paoli kaderine razı gelmekle her şeyin sorumluluğunu sırtlamak arasına sıkışmış gibi görünen insanın iyimserliğe yeğ başka seçeneği var mı diye sorguluyor, eleştirel düşüncenin başka bir dünya tasavvuru yaratmaktaki önemini vurguluyor.

Kötümser! Ne Umuyordun ki?, s. 9-10

Eleştirel düşünce günümüzde her zamankinden de kötü karşılanıyor. Alttan alta huzursuzluk duymadan güzel bir nisan gününün bile tadının çıkarılamadığı, obskürantizmin güçlerinin Aydınlanma kisvesi altında öne çıktığı, vakanüvislerinin soğukkanlılıkla “savaş öncesi dönem” diye adlandırdığı bir zamanda, en ufak bir eleştirel çekince bile rahatlıkla hakaret olarak algılanabiliyor. Küresel bir araştırmaya göre, gitgide daha çok çağdaşımız haberleri takip etmeyi bırakıyor. Kitle iletişim araçlarından bilgi almayı reddedenlerin sayısı her geçen gün artıyor ama haberlere güvenmedikleri için değil, haberler çok olumsuz olduğu ve onları kötümserliğe sevk ettiği için. Bilmek istemiyorlar artık. Medya da tüketicilerini kaçırmamak için pozitif ve çözüm odaklı sunumlar hazırlamakta birbiriyle yarışıyor. Birçok örnekten biri: Süddeutsche Zeitung’un internet sitesi geçtiğimiz günlerde kullanıcılarını iklim değişikliğiyle ilgili bir makaleyi okumaya teşvik etmek için yeni bir numaraya başvurdu. Tıklanabilir iki emojinin altında –başparmak yukarı, başparmak aşağı– şu talimat yer alıyordu: “İklimimizin geleceğiyle ilgili iyimser görüş ile kötümser görüş arasında bir tercih yapın. Aynı grafikleri, aynı rakamları göreceksiniz, sadece bakış açınız değişecek.”

Her şey bakış açısına bağlı. Gerçekler artık inkâr edilemediğinde, geriye bu gerçeklerin sunumunun iyimser ya da kötümser olması için tıklama özgürlüğü kalıyor. Bard...

Devamını görmek için bkz.