Norveç Brage Ödülü

Benim hikâyem böyleydi, diye düşündü Nils. Artık her şeyi biliyordu, resmin tümünü görmüştü. Adım adım, sırasını bekleye bekleye buraya dek gelmişti. Doğmak, havanın, denizin, toprağın, nefretin ve aşkın ne olduğunu öğrenecek kadar yaşamak ve sonunda teşekkür ederek elveda demek. Her şeye rağmen bu büyük bir hikâyeydi, pek çok müsvedde ve taslaklarla dolu bir hikâye, yine de sonu olan bir hikâye, bir uyum ve kabullenme hikâyesi, geçmişe ve değişime dair bir hikâye. Bir hikâye başladıktan sonra kontrolden çıkar. Kişiye düşen onu sonuna dek izlemektir.

Eşini kaybetmiş ve kızları kendi hayatlarını kurmuş olan tekne kaptanı Nils Vik, hayatının son gününde, daha önce sayısız kere yaptığı gibi sefere çıkar. Ama diğer seferlerden farklı olarak bu defa gerçek yolcuları değil, hayatında ve hafızasında yer etmiş kişileri, çoktan ölmüş yakınlarını ve tanıdıklarını buyur eder teknesine. Onlarla birlikte bütün hayatını gözden geçirip geçmişiyle hesaplaştığı bu son seferin dönüşü olmayacaktır.

Norveç’in prestijli Brage Ödülü’ne layık görülen bu romanı edebiyatsever okurlarımıza hararetle tavsiye ediyoruz.

Açılış bölümünden, s. 7-8

Sabah saat beşi on geçe Nils Vik gözlerini açtı ve böylece hayatının son günü başlamış oldu. Her zamanki gibi yeniden uykuya dalacağından emin bir şekilde rüyayla uyanıklık arasında bir süre daha yatmaya devam etti. Ancak o gün gelmişti işte. Yatakta sağa sola döndü, odayı inceledi – çalar saatli radyo, açık pencereden içeri dolan soğuk hava... Görebildiği kadarıyla bugün yastığında kan izleri yoktu. Ne görmüştü rüyasında? A elbette, saçını okşayan el, yanağına dokunan parmaklar, karanlıktan gelen bir ses. Seni bekliyorum sevgilim.

Ayaklarıyla soğuk zemine bastı, banyoya gitti, pijama pantolonunu indirdi ve gece çişinin ağırlığından kurtardı kendini. Bir çırpıda klozete boşaldı içindekiler. Sonra yapılması gerekenleri yapmaya başladı. Sabah ritüelini hâlâ etkin bir şekilde yerine getirebiliyordu. Her türlü hava şartında yataktan kalkmak, giysilerini bulmak, kahve yapmak, kahvaltı hazırlamak ve tekneye inmek. Uzun yıllar boyunca edinilmiş ve uygulanmış hareketlerdi bunlar.

Duş yaparken suyun beyaz teni üzerinden akıp gidişini seyretti. Lavabonun önünde durdu, tıraş bıçağını yanaklarının, çenesinin, boynunun ve âdemelmasının üzerinde gezdirdi. Sağ eli hafif titrediğinden dikkatli olması gerekiyordu. Fiyordu üst dudağında bir plaster veya çenesine kanlı bir kâğıt parçacığı yapıştırılmış bir şekilde geçmek istemiyordu. Başka ne vardı? Dişler? Eller? Pomat? Tıraş losyonu sürmekten vazgeçmeyi düşündü....

Devamını görmek için bkz.

Özlem Sipahioğlu, "Bir insanın bütün hayatı, tek bir günün sessizliğinde saklıdır.", edebiyathaber.net, 9 Aralık 2025

Nils Vik’in Öldüğü Gün, ince yapısının ardında okurunu derinden saran geniş bir iç dünya barındırır. Nils, kendi son gününe uyandığında bunu büyütmez ya da dramatize etmez. Sabahın ilk ışığının duvara düşüşünü her zamanki günlerden biri gibi izler. Oysa içinde sakladığı bir gerçek vardır. Bu, hayatının onu yavaş ve sessiz bir şekilde uğurladığı gündür. Evdeki düzenin kendine özgü dinginliği, artık bir vedanın sönük ama kesin işaretleriyle çevrilidir. Grytten’in dili bu sessizliği bozmadan, neredeyse okurun kulağına fısıldar gibi ilerler ve böylece hikâye ağır ağır açılarak etkisini derinleştirir. Evdeki eşyaların sessizliği, ışığın duvardaki oyunları ve odanın her köşesindeki hafif toz zerreleri bile Nils’in fark ettiği yaşamın son ayrıntıları olarak okura aktarılır. Her küçük hareket, yıllar boyunca biriken anıların ve alışkanlıkların birer yankısı gibidir.

Nils’in yaşamı fiyortların etrafında geçen sade ve düzenli bir ritme dayanır. Yıllar boyunca teknelerin gidiş gelişlerini, suyun kıpırtılarını, kasabanın ağır akan zamanını izlemiş bir insandır. Eşinin ölümünden sonra evdeki sessizlik büyümüş fakat Nils için bu yalnızlık bir boşluk değil alışılmış bir gerçeklik hâline gelmiştir. İki kızı kendi yollarına gitmiş, o ise bu sakinliği hayatının doğal bir parçası gibi taşımıştır. Grytten’in anlatımı Nils’in bu kabullenişi...

Devamını görmek için bkz.